Skrining: Bachadon boʻyni saratoni

Skrining – kasalliklarni (jumladan, saraton) aniq belgilari namoyon boʻlgunga qadar erta aniqlash dasturidir. U hech qanday shikoyati boʻlmagan odamlarning katta qismi uchun oʻtkaziladi. Tekshiruvdan oʻtganlarning aksariyati sogʻlom boʻladi. Biroq, agar shubhali oʻzgarishlar aniqlansa, odam qoʻshimcha tekshiruvdan oʻtishi kerak boʻladi.

Skrining yordamida kasallikni davolash eng samarali boʻlgan erta bosqichda “ushlashga” urinadi. Ushbu bosqichda oʻsimta hali organdan tashqariga tarqalmagan yoki yoqimsiz simptomlarni keltirib chiqarmagan.

Profilaktika – bu kasallikning rivojlanish xavfini yoki mavjud holatning asoratlarini kamaytirishga qaratilgan chora-tadbirlar majmui. Masalan, qon tomir kasalliklarini oldini olish uchun ratsiondan qizarib pishgan va yogʻli ovqatlarni chiqarib tashlash. Yoki teri saratoni rivojlanish ehtimolini kamaytirish uchun quyoshdan himoyalovchi kremlardan foydalanish va quyoshga taʼsir qilishni cheklash. Demak, oldini olish insonning kelajakdagi farovonligi uchun rioya qiladigan aniq qoidalar sifatida belgilanadi. Uning maqsadi saraton rivojlanishining oldini olishdir.

Boshqa tomondan, skrining har bir kasallik uchun maxsus testlarni oʻtkazishni oʻz ichiga oladi: koʻkrak bezi saratoni uchun mammografiya, yoʻgʻon ichak saratoni uchun najasda yashirin qon tekshiruvi va boshqalar. Maqsad saratonni erta bosqichda, uni samarali davolash mumkin boʻlgan vaqtda aniqlash va kasallikdan oʻlim darajasini kamaytirishdir.

Bachadon boʻyni saratoni skriningi — shikoyati boʻlmagan ayollarda saraton oldi oʻzgarishlari va kasallikni erta aniqlashga qaratilgan tekshiruvdir. Oʻzbekistonning PQ-402-son qaroriga muvofiq davlat dasturi doirasida 30, 40 va 50 yoshli ayollar rejali skriningga jalb etiladi. Skriningda yuqori onkogen xavfli odam papilloma virusini (HPV) aniqlash uchun PCR tekshiruvi va zaruratga koʻra suyuqlik asosidagi sitologiya qoʻllanadi. HPV natijasi manfiy boʻlsa, qarorning asosiy matnida qayta rejali tekshiruv oʻn yildan keyin belgilangan; musbat natija qoʻshimcha tekshiruvni talab qiladi.

HPV musbat chiqishi saraton tashxisi degani emas. Keyingi tekshiruv sitologiya natijasi, avvalgi tahlillar va klinik holatga qarab shifokor tomonidan belgilanadi. Jinsiy aloqadan keyin qon ketishi, odatdan tashqari qonli ajralma yoki boshqa xavotirli belgilar boʻlsa, rejali skrining sanasini kutmasdan ginekologga murojaat qilish zarur.

• mammografiya: 45–65 yoshdagi ayollar, 2 yilda bir marta;
• UTT: 30–44 yoshdagi ayollar, 2 yilda bir marta;
• HPV-test: 30, 40 va 50 yoshdagi ayollar (natija manfiy boʻlsa — keyingisi 10 yildan keyin);
• oʻz-oʻzini tekshirishga chaqiriq.

Skrining natijasi olingach, tibbiyot xodimi ayolni natija va keyingi qadamlar haqida xabardor qiladi. Manfiy HPV natijasida rejali kuzatuv belgilanadi. HPV musbat boʻlganda sitologik triaj va klinik baholash oʻtkaziladi. Sitologiyada ASC-US, LSIL, ASC-H, HSIL, AGC yoki bezli oʻzgarishlar aniqlansa, keyingi tekshiruv natijaning xavf darajasiga qarab tashkil etiladi. Shubhali bachadon boʻyni oʻzgarishlarida kolposkopiya va koʻrsatma boʻlsa maqsadli biopsiya oʻtkaziladi. Invaziv saratonga shubha tugʻilsa, bemor onkoginekologga kechiktirmasdan yuboriladi.

• oilaviy shifokorlik punktlari;
• tuman poliklinikalari (onkologik ogohlik xonalari);
• Ona va bola salomatligi markazi va uning filiallari;
• davlat dasturi doirasida — bepul.