Davlat dasturi doirasida bepul skrining
Koʻkrak bezi saratoni (KBS): 30–65 yoshdagi ayollar har 2 yilda bir marta tibbiyot xodimlari tomonidan dastlabki koʻrikdan oʻtadilar. 30–44 yoshdagi ayollarda koʻkrak bezlari UZI orqali, 45–65 yoshda esa mammografiya orqali tekshiriladi.
Bachadon boʻyni saratoni (BBS): davlat dasturi doirasida 30, 40 va 50 yoshli ayollar odam papilloma virusi (HPV)ni aniqlash uchun PCR testidan oʻtadilar; HPV musbat boʻlsa, suyuq asosli sitologiya qilinadi. Natija manfiy boʻlsa, keyingi rejali tekshiruv 10 yildan soʻng oʻtkaziladi. Natija musbat boʻlsa, qoʻshimcha tekshiruvga yoʻllanma beriladi.
«Onkologik hushyorlik» xonalarida mavjud imkoniyatlar
- Ushbu xonalar akusher-ginekolog shifokor lavozimi mavjud boʻlgan koʻp tarmoqli tuman (shahar) poliklinikalarida tashkil etiladi.
- Agar skrining natijasida oʻzgarishlar, masalan, HPV testi ijobiy natijasi yoki sitologik tekshiruvda oʻzgarishlar aniqlansa, ushbu xonada kolposkopiya tekshiruvi tashkil etiladi.
- Bemorning yoʻnalishi: koʻp tarmoqli tuman (shahar) poliklinikasi («Onkologik hushyorlik» xonasi) → saratonoldi holati aniqlanganda — Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligini muhofaza qilish ilmiy-amaliy tibbiyot markazi yoki uning hududiy filialiga ambulator davolanish uchun yoʻllanma → onkologik kasallikka shubha qilinganda yoki tashxis tasdiqlanganda — onkologiya markaziga (Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi yoki uning hududiy filialiga) yoʻllanma beriladi.
Bemorlar va shifokorlarning huquq va majburiyatlari
Bemor quyidagi huquqlarga ega:
-
Tushunarli maʼlumot olish huquqi: tashxis, davolash usullari, xavflar va muqobil variantlar haqida toʻliq va tushunarli maʼlumot olish, shuningdek, har qanday muolajadan oldin ongli ravishda rozilik berish. Bemor davolash boʻyicha qaror qabul qilishda ishtirok etishi uchun xavflar, afzalliklar, cheklovlar va muqobil usullar haqida zarur maʼlumotlarni olish huquqiga ega.
-
Tibbiy maʼlumotlarning maxfiyligi va oʻz tibbiy hujjatlari bilan tanishish huquqi.
-
Ikkinchi tibbiy xulosani olish huquqi: davolash boʻyicha qaror qabul qilishdan oldin boshqa mutaxassisning fikrini olish.
-
Davolanish yoki yoʻllanmadan voz kechish huquqi: bunday qarorning mumkin boʻlgan oqibatlari haqida xabardor qilingan holda davolanishdan yoki berilgan yoʻllanmadan voz kechish.
-
Hurmat va munosib munosabatga ega boʻlish: kamsitishlarsiz, hurmat bilan munosabatda boʻlish.
Bemorning majburiyatlari
Shifokor qabulidagi bemorlar quyidagi majburiyatlarga ega:
- Shifokorga oʻz salomatligi haqida toʻliq va haqqoniy maʼlumot berish, jumladan, qabul qilayotgan dori vositalari va maʼlum boʻlgan allergiyalari haqida xabar berish.
- Kelishilgan tekshiruv va davolash rejasiga rioya qilish, agar uni oʻzgartirish istagi boʻlsa, bu haqda shifokorga oʻz vaqtida xabar berish.
- Qaror haqiqatan ham ongli ravishda qabul qilinishi uchun savollar berish va tushunarsiz jihatlarni aniqlashtirish.
Shifokor majburiyatlari
Shifokorlar esa quyidagilarni masʼuliyat bilan bajarishi uning majburiyatiga kiradi:
- Bemorga tashxis, kasallik prognozi va davolash usullari haqida toʻliq, tushunarli va oʻz vaqtida maʼlumot berish.
- Diagnostik yoki davolash muolajalarini boshlashdan oldin bemorning ongli roziligini olish.
- Bemorning maʼlumotlari maxfiyligini taʼminlash va uning shaxsiy hayot daxlsizligiga boʻlgan huquqini hurmat qilish.
Parvarish va qoʻllab-quvvatlash
Davolanish vaqtida va undan keyin ayollar uchun amaliy maʼlumotlar va ruhiy qoʻllab-quvvatlash — har bir bosqichda hayot sifatini saqlab qolish uchun xizmat qiladi.
Jismoniy salomatlik
- davolash davrida ovqatlanish;
- nojoʻya taʼsirlarni boshqarish;
- teri va soch parvarishi;
- jismoniy faollik va reabilitatsiya.
Hissiy qoʻllab-quvvatlash
- qoʻrquv va xavotirni qanday yengish mumkin;
- psixologik yordam: qayerga murojaat qilish;
- yaqinlar va oila qoʻllab-quvvatlashi;
- bemorlarning oʻzaro yordam guruhlari.
Amaliy masalalar
- kasallik varaqasi va mehnat huquqlari;
- moliyaviy qoʻllab-quvvatlash va imtiyozlar;
- tashxis qoʻyilgan yaqin insonga qanday yordam berish mumkin;
- shifokorga berish muhim boʻlgan savollar.