Диагностика нимадан бошланади

Биринчи босқич — бемор билан суҳбат. Шифокор аёлнинг шикоятларини, ҳайз сиклининг хусусиятларини, жинсий ҳаётини, сурункали касалликларини, гормонал дори воситаларини қабул қилаётган-йўқлигини аниқлайди, шунингдек хавф омилларини (масалан, чекиш ёки ОИВ/Впч инфексияси) баҳолайди.

Кейин гинекологик кўрик ўтказилади — бу бачадон бўйни ва яқин жойлашган органларнинг ҳолатини текшириш имконини беради. У қуйидагиларни ўз ичига олади:

Кўзгуда кўрик — шифокор бачадон бўйнини тўғридан-тўғри кўради.
Икки қўлли (бимануалл) текширув — шифокор бачадон ва қўшимчаларни қин ва қорин девори орқали пайпаслаб баҳолайди.
Ректовагинал текширув — тос соҳасидаги тўқималарни ва параметриал жойларни аниқлаш учун ўтказилади.

Бу текширувлар бир неча дақиқа давом этади ва, одатда, оғриқсиз бўлади.

Инвазив усуллар

Ташхисни тасдиқлашнинг асосий усули — биопсия, яъни бачадон бўйнидан кичик тўқима намунаси олиб, уни микроскоп остида текширишдир. Фақат гистологик таҳлил орқали саратон ҳужайраларининг мавжудлиги аниқ тасдиқланади.

Биопсиянинг бир неча тури мавжуд:

Стандарт биопсия — шифокор шубҳали жойдан кичик тўқима парчасини олади.
Нишонли биопсия (колпоскопия остида) — агар бачадон бўйни ташқи томондан нормал кўринса, лекин Папаниколау (ПАП) тести шубҳали натижа кўрсатган бўлса, қўлланилади.
Конизация ёки электропетля эксизияси — каттароқ тўқима бўлаги олинади, бу нафақат ташхис қўйиш, балки саратондан олдинги ўзгаришларни бутунлай олиб ташлаш имконини беради.

Биопсия ёки кюретаж одатда маҳаллий оғриқсизлантириш ёки енгил тинчлантирувчи дори (седация) остида бажарилади. Кейин бироз оғриқ ёки енгил қон кетиш кузатилиши мумкин — бу одатий ҳол ва одатда тез ўтиб кетади.

Ноинвазив усуллар

Булар организм тўқималарига бевосита аралашувсиз ўтказиладиган текширувлардир:

Тос аъзоларининг УЗИ — ўсимтанинг мавжудлиги ва ҳажмини аниқлайди.
МРТ — ўсимтанинг тарқалиш даражаси ва қўшни органларга таъсирини энг аниқ кўрсатади.
КТ ёки ПЕТ-КТ — лимфа тугунлари ва бошқа органлардаги метастазларни аниқлаш имконини беради.

Агар ўсимта сийдик пуфаги ёки тўғри ичакка ўтган бўлиши мумкин деб тахмин қилинса, тсистоскопия ёки колоноскопия ўтказилади.

Диагностика усулини танлаш қандай амалга оширилади

Қайси текширув ўтказилиши — бу касаллик босқичига, беморнинг умумий аҳволига, тиббий техника мавжудлигига ва мутахассиснинг тажрибасига боғлиқ. Айрим ҳолларда ташхисни аниқлаштириш учун бир неча усул биргаликда қўлланилади — масалан, биопсия УЗИ ёки КТ назорати остида ўтказилади.

Энг асосийси

Бачадон бўйни саратонини ташхислаш ҳар доим комплекс ёндашувни талаб қилади. У қуйидагиларни ўз ичига олади:

беморни сўровдан ўтказиш ва тарихини йиғиш;
гинекологик текширув;
биопсия — ташхисни тасдиқлаш учун;
визуализация усуллари (УЗИ, МРТ, КТ, ПЕТ-КТ) — босқични ва ўсимта тарқалишини аниқлаш учун.

Ташхис қанчалик эрта қўйилса, касалликни тўлиқ даволаш имконияти шунчалик юқори бўлади.