Савол-жавоб: Бачадон бўйни саратони

Бачадон бўйни саратони – бу бачадон бўйни ҳужайраларининг назоратсиз кўпайиши натижасида хавфли ўсма ҳосил бўладиган касаллик. Аксарият ҳолларда бу касаллик одам папиллома вируси (ОПВ) организмда узоқ вақт сақланиб қолиши билан боғлиқ бўлади. Бачадон бўйни саратони аста-секин ривожланиши мумкин, шу сабабли мунтазам текширувлар хавфли ўзгаришлар пайдо бўлмасданоқ аниқлашга ёрдам беради.

Скрининг – бу саратонолди ўзгаришларини ёки касаллик белгиларини аломатлар пайдо бўлишидан олдин аниқлашга ёрдам берадиган текширув. У ўзгаришларни эрта босқичда аниқлаш ва даволашни ўз вақтида бошлаш имконини беради. Аёл ўзини яхши ҳис қилса ва унда ҳеч қандай шикоятлар бўлмаса ҳам, шифокор тавсияларига мувофиқ текширувдан ўтиб туриши муҳимдир.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024-йил 22-ноябрдаги ПҚ-402-сон қарорига мувофиқ, давлат дастури доирасида 30, 40 ва 50 ёшли аёллар бачадон бўйни саратони скринингига жалб этилади: ОПВ (одам папилломавируси) тести ўтказилади, мусбат натижада суюқлик асосидаги цитология қилинади. Натижа манфий бўлса, кейинги режали текширув 10 йилдан кейин. Текширув жойи ва муддатларини оилавий поликлиникадан аниқлаш мумкин.

Жинсий алоқадан кейинги қонли ажралмалар, ҳайз сикллари оралиғидаги ёки менопаузадан кейинги қон кетишлар, шунингдек, ноодатий ажралмалар эҳтимолий муаммоларга ишора қилиши мумкин. Қориннинг пастки қисмидаги оғриқ турли касалликларда юзага келиши мумкин ва бу ўз-ўзидан саратон белгиси дегани эмас. Илк босқичларда бачадон бўйни саратони кўпинча аломатларсиз кечади, шу сабабли ҳеч нарса безовта қилмаган тақдирда ҳам скринингдан ўтиш муҳим.

Ваҳимага тушманг: ОПВ бўйича мусбат тест ёки скрининг натижасидаги ўзгаришлар сизда саратон бор дегани эмас. Шифокор қўшимча текширувларни, масалан, колпоскопия – бачадон бўйнини катталаштириб кўриш, ёки таҳлил учун тўқиманинг кичик намунаси олинадиган биопсияни тайинлаши мумкин. Текширув натижаларига кўра шифокор даволаниш зарур ёки йўқлигини ва айнан қандай муолажа кераклигини белгилайди.

Ҳа, бачадон бўйни саратони даволанади, айниқса у эрта босқичда аниқланган бўлса. Касаллик босқичига қараб жарроҳлик амалиёти, нур терапияси ва дори-дармонлар билан даволаш усуллари қўлланиши мумкин. Саратон ривожланиш хавфини камайтириш учун саратонолди ўзгаришларини ҳам даволаш мумкин. Касаллик қанчалик эрта аниқланса, уни муваффақиятли даволаш имконияти шунчалик юқори бўлади.

Ҳа. Одам папилломавирусига (ОПВ) қарши эмлаш бачадон бўйни саратонини энг кўп келтириб чиқарадиган вирус турларидан ҳимояланишга ёрдам беради. Ўзбекистонда Опвга қарши эмлаш 9 ёшли қизлар учун миллий профилактик эмлашлар тақвимига киритилган. Эмлаш вирус билан тўқнаш келгунга қадар энг юқори самара беради. Шу билан бирга, эмлаш скрининг ўрнини босмайди: аёлларнинг ёшига ва шифокор тавсияларига мувофиқ текширувлардан ўтиб туриши муҳим.